اگر مولا علی(ع) بلافاصله بعد از پیامبر اکرم(ص) به حکومت میرسید، چه میشد؟
پرسش 1:
اگر خلافت، غصب نمیشد و امام علی(ع) بلافاصله بعد از پیامبر اکرم(ص) به حکومت میرسید، وضعیت تاریخ اسلام چه میشد؟
پاسخ :
ما دقیقاً نمیدانیم اگر غصب خلافت توسط حزب سقیفه رخ نمیداد، کل روند تاریخ بشریت، چه میشد ولی میدانیم که شیطان، بیکار نمینشست و بالأخره با مقداری تأخیر، شورشهایی بر ضد حکومت علی(ع) و اولادش به راه میانداخت و بعد هم نبردهای حق و باطل با فراز و نشیبهایی تداوم مییافت و شاید گاهی برخی از ائمه(ع) از قدرت ساقط میشدند و گاهی به قدرت باز میگشتند و گاهی عدل و شرع را در جامعه اجرا میکردند و گاهی نمیتوانستند.
این تصور که اگر اصحاب پیامبر (ص) در آزمون ولایت رفوزه نمیشدند، قطعاً دنیا به بهشت تبدیل میشد، درست نیست زیرا امتحانات دیگری در قدمهای بعدی پدیدار میشد و شیطان به پاتک و حملات دیگری دست میزد و گاهی در حملاتش موفق میشد.
آری اگر خلافت از همان آغاز غصب نمیشد، شورش منافقان به تأخیر میافتاد و کفّهی مؤمنین تا مدتها سنگینتر باقی میماند و ما امروز به جای اینکه فقط 4 سال و 9 ماه را به عنوان حکومت امیرالمؤمنین(ع) و الگوی عدالت بشناسیم، از یک تجربه مثلا 60 سالهی حکمرانی معصومان(ع) برخوردار بودیم و دستمان خیلی پُرتر بود.
اگر خلافت، غصب نمیشد شاید امیرالمومنین(ع) 30 سال حکومت عادلانه داشتند و در آن مدت، وضعیت خوبی برقرار بود و الگوی ارزشمندی برای بشریت بر جای میماند ولی احتمالاً ایشان سرانجام به دست یکی از منافقین شهید میشدند و بعد هم امام حسن(ع) و امام حسین(ع) هم سی سال حکومت میکردند ولی منافقین، شورش می کردند و امام حسين(ع) شهيد میشد و در دورههای بعدی هم گاهی ائمه(ع) از قدرت ساقط میشدند و گاهی به قدرت میرسیدند و مثلا دوره 11 امام بیش از 250 سال میشد و هنگامی که نوبت به مهدی(عج) میرسید احتمالاً باز هم مجبور به غیبت میشدند.
به طور کلی، هر نسلی دارای آزمایشهای خاص خود است. نباید خیال کنیم اگر صحابه در آزمونها موفق میشدند لزوما نسل بعدی هم موفق میشدند. خداوند میفرماید:
أَحَسِبَ النَّاسُ أَن یتْرَکوا أَن یقُولُوا آمَنَّا وَهُم لَا یفْتَنُونَ؟! وَلَقَد فَتَنَّا الَّذِینَ مِن قَبْلِهِم فَلَیعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِینَ صَدَقُوا وَلَیعْلَمَنَّ الْکاذِبِینَ (سوره عنکبوت؛ آیات 2 و 3)
ترجمه: "آیا مردم گمان دارند همین که بگویند: «ایمان آوردیم»، به حال خود رها میشوند و آزمایش نخواهند شد؟! ما کسانی را که پیش از آنان بودند آزمودیم (و اینها را نیز امتحان میکنیم)؛ باید علم خدا درباره کسانی که راست میگویند و کسانی که دروغ میگویند تحقق یابد"
دشمنی ابلیس با بشر تمام نمیشود. او روی هوسها، تنبلیها، حسادتها، لجاجتها و قدرتطلبی بشر سرمایهگذاری میکند و خدا اجازه داده که اهل باطل گاهی در این دنیا به پیروزیهای ظاهری و موقتی برسند و مؤمنان به شکنجه و قتل گرفتار آیند تا هرکسی ایمان و استقامتِ خود را عملاً شکوفا کند و منافقان نیز نفاق خود را آشکار کنند. قرآن میفرماید:
أَم حَسِبَ الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَن لَّن یخْرِجَ اللَّهُ أَضْغَانَهُم؟! وَلَو نَشَاءُ لَأَرَینَاکهُم فَلَعَرَفْتَهُم بِسِیمَاهُم وَلَتَعْرِفَنَّهُم فِی لَحْنِ الْقَوْلِ وَاللَّهُ یعْلَمُ أَعْمَالَکم وَلَنَبْلُوَنَّکم حَتَّىٰ نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِینَ مِنکم وَالصَّابِرِینَ وَنَبْلُوَ أَخْبَارَکم (سوره محمد صلی الله علیه وآله؛ آیات 29 تا 31)
ترجمه: "آیا کسانی که در دلهایشان بیماری است گمان کردند خدا کینههایشان را آشکار نمیکند؟! و اگر بخواهیم آنها را به تو نشان میدهیم تا آنان را با قیافههایشان بشناسی، هر چند میتوانی آنها را از طرز سخنانشان بشناسی؛ و خداوند اعمال شما را میداند! قطعاً همه شما را میآزمائیم تا مجاهدان واقعی و شکیبایان از میان شما معلوم شوند، و عملکردتان را ارزیابی میکنیم!"
بنابراین اینکه گفته میشود اگر حکومت اميرالمؤمنين(ع) از همان آغاز برپا میشد، هیچکس مرتکب کفر، ظلم، فحشا و گناه نمیشد، اِغراق است. البته قطعا در دوره حکومت ایشان، مفاسد به شدت مهار میشد ولی به صفر نمیرسید زیرا اولاً انسانها در دنیا اختیار دارند و هیچ حکومتی نمیتواند اختیار انسانها برای گناه کردن را کاملا سلب کند و زندگی دنیا را به بهشتِ آخرت تبدیل نماید. ثانیا به هر حال، گستره زمانی و مکانیِ حکومت اميرالمومنين(ع) دارای محدودیتهایی بود که با حکومت مهدي(عج) که در شرایط آخرالزمانی به حاکمیت کامل عدل و معنویت بر سراسر جهان میانجامد، فرق داشت. همانگونه در زمان حکمرانی پیامبر(ص) برخی از صحابه دچار ظلم و فحشاء و ارتداد میشدند، حتی اگر علي(ع) بلافاصله بعد از وفات پیامبر(ص) به قدرت میرسید باز هم برخی از مفاسد کمابیش ادامه مییافت اما روندِ اصلیِ جامعه به مدت بیشتری در همان مسیرِ درستِ نبوی باقی میماند و منافقان برای منحرف کردنِ جامعه، به فرصت و تلاش بیشتری نیاز پیدا میکردند.
بر فرض اگر دوازده امام همگی به قدرت میرسیدند و امام زمان(عج) هم حکومت عدل را به مدت طولانی بر پا میکرد ممکن بود برای پس از ایشان یا «رجعت ائمه قبلی» رخ دهد یا اینکه شخص امام زمان (عج) معیارها و ساز و کار خاصی تنظیم کنند که پس از ایشان، حاکمانی عادل ولی غیرمعصوم بر اساس آن شیوه به قدرت برسند و حکومت کنند. والله العالم
پرسش 2 :
با توجه به اینکه تعداد ائمه اطهار ۱۲ نفر است اگر خلافت غصب نمیشد وضعیت پس از وفات یا شهادت امام دوازدهم چه میشد؟ آیا امامت ختم مییافت؟
پاسخ :
بر فرض اگر دوازده امام همگی به قدرت میرسیدند و امام زمان(عج) هم حکومت عدل را به مدت طولانی بر پا میکرد ممکن بود برای پس از ایشان یا «رجعت ائمه قبلی» رخ دهد یا اینکه شخص امام زمان (عج) معیارها و ساز و کار خاصی تنظیم کنند که پس از ایشان، حاکمانی عادل ولی غیرمعصوم بر اساس آن شیوه به قدرت برسند و حکومت کنند. والله العالم
#امامت #ولایت #خلافت
برچسبها: تشیع, تاریخ اسلام, امامت, سنتهای الهی
