تأملات و یادداشت ها

پرسش:
آیا پس از قیام مهدي (عج)، همه مسیحیان و یهودیان وارد اسلام می‌شوند و سایر ادیان آسمانی به کلی منقرض می‌گردند؟
پاسخ:
از برخی از عبارات قرآن می‌توان برداشت کرد که یهودیت و مسیحیت تا روز قیامت ادامه دارد. بنابراین حتی در زمان مهدی (عج) که حکومت عدل و توحید بر سراسر جهان مسلط خواهد شد، تعدادی یهودی و مسیحی باقی خواهند ماند و ان حضرت(عج) آزادی یهودیان و مسیحیان برای باقی ماندن بر دینشان را عملاً به رسمیت خواهد شناخت.
برخی از آیات که باقی بودنِ یهودیان و مسیحیان تا قیامت را تأیید می‌کنند عبارتند از:
1 - سوره مائده؛ آیه 64 :
وَقَالَتِ الیهُودُ یدُ اللَّهِ مَغلُولَةٌ غُلَّت أَیدِیهِم وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَل یدَاهُ مَبسُوطَتَانِ ینفِقُ کَیفَ یشَاءُ وَلَیزِیدَنَّ کَثِیرًا مِّنهُم مَّا أُنزِلَ إِلَیکَ مِن رَّبِّکَ طُغیانًا وَکفرًا وَأَلقَینَا بَینَهُمُ العَدَاوَةَ وَالبَغضَاءَ إِلَىٰ یومِ القِیامَةِ کُلَّمَا أَوقَدُوا نَارًا لِّلحَربِ أَطفَأَهَا اللَّهُ وَیسعَونَ فِی الأَرضِ فَسَادًا وَاللَّهُ لَا یحِبُّ المُفسِدِینَ
ترجمه: "و یهود گفتند: «دست خدا بسته است.» دستهایشان بسته باد! و بخاطر این سخن، از رحمت (الهی) دور شوند! بلکه هر دو دست (قدرت و بخشندگیِ) او، گشاده است؛ هرگونه بخواهد، می‌بخشد! ولی این آیات، که از طرف پروردگارت بر تو نازل شده، بر طغیان و کفر بسیاری از آنها می‌افزاید. و ما در میان آنها تا روز قیامت عداوت و دشمنی افکندیم. هر زمان آتش جنگی افروختند، خداوند آن را خاموش ساخت؛ و برای فساد در زمین، تلاش می‌کنند؛ و خداوند، مفسدان را دوست ندارد."
2 - سوره اَعراف؛ آیه 167:
وَإِذ تَأَذَّنَ رَبُّکَ لَیبعَثَنَّ عَلَیهِم إِلَىٰ یومِ القِیامَةِ مَن یسُومُهُم سُوءَ العَذَابِ إِنَّ رَبَّکَ لَسَرِیعُ العِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِیمٌ ‎
ترجمه:
"و (به یاد بیاور) هنگامی را که پروردگارت اعلام کرد: تا روز قیامت، کسانی را بر آنها مسلّط خواهد ساخت که همواره آنها را در عذاب سختی قرار دهند؛ زیرا پروردگارت مجازاتش سریع، (و البته نسبت به توبه‌کاران) آمرزنده و مهربان است.
3 - سوره مائده؛ آیه 14
وَمِنَ الَّذِینَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَىٰ أَخَذنَا مِیثَاقَهُم فَنَسُوا حَظًّا مِّمَّا ذُکِّرُوا بِهِ فَأَغرَینَا بَینَهُمُ العَدَاوَةَ وَالبَغضَاءَ إِلَىٰ یومِ القِیامَةِ وَسَوفَ ینَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا کانُوا یصنَعُونَ
ترجمه: "و از کسانی که ادّعای نصرانیّت (و یاری مسیح) داشتند (نیز) پیمان گرفتیم؛ ولی برخی از آنها بخش مهمّی از آنچه به آنان تذکّر داده شده بود فراموش کردند؛ از این رو در میان آنها، تا روز قیامت، عداوت و دشمنی افکندیم. و خداوند، (در قیامت) آنها را از آنچه انجام می‌دادند (و نتایج آن)، آگاه خواهد ساخت. "
این آیه و آیات قبلش در همین سوره، درباره یهود و نصارا(مسیحیان) است و می‌فهمانَد که این دینها تا قیامت هستند زیرا تصریح فرموده که تا قیامت، بینِ آنها دشمنی و کینه وجود خواهد داشت.
ضمنا دستکم یکی از تفسیرهای آیه شریفه «لا اِکراهَ فِی الدین» اینست که از نظر شریعت اسلامی جایز نیست مسیحیان و یهودیان را مجبور به مسلمان شدن کنیم.

#مهدویت #امام_زمان (عج) #حقوق_بشر

نگاهی به تاریخچه و سند دعای ندبه

دعای ندبه در گذر تاریخ

 از بین کتابهایی که نسخه های آنها در دسترس است قدیمی ترین کتابی که دعای ندبه را نقل کرده است کتاب المزار تالیف یکی از علمای اواخر قرن 6 و اوایل قرن 7 به نام محمد بن جعفر مشهدی است که سال وفاتش باید بین 605 تا 630 هـ باشد. کتاب المزار او در موضوع زیارتنامه ها است. وی دعای ندبه را از کتاب ابن ابی قرة که از علما و افراد مورد وثوق در اوایل قرن 5 است گرفته است.

 سید علی بن طاوس (متوفای 664هـ) نیز در آثار مختلف خود دعای ندبه را نقل کرده است. ممکن است او این دعا را از کتاب مزار محمد بن جعفر مشهدی گرفته باشد. ولی این احتمال نیز هست که مستقیما به کتاب ابن ابی قرة دسترسی داشته و از آن نقل کرده باشد.
بنابراین این دعا در اوایل قرن 5 در کتاب ابن ابی قرة – که متاسفانه امروزه نسخه خطی از آن در دسترس نیست- وجود داشته است. درباره ابن ابی قرة باید بدانیم که از استادان نجاشی (رجال شناس طراز اول شیعه) به شمار می رود و نجاشی درباره اش گفته است که او از استادان حدیث و روایت بسیار شنیده بود و مورد اعتماد و ثقه بود و کتابهایی تالیف کرده است از جمله کتاب «عمل الجمعة»( درباره مستحبات روز جمعه) و کتاب «عمل الشهور» ( مستحبات ماههای سال) و کتاب «التهجد».
 ابن ابی قرة نیز دعای ندبه را از کتاب محمد بن حسین بن سفیان بزوفری گرفته است. محمد بن حسین بن سفیان بزوفری معاصر صدوق (متوفای 381هـ) است. هیچ مطلب منفی درباره وی در کتب رجال گزارش نشده است بلکه نقاط قوتی دارد از جمله اینکه شیخ مفید و غضائری که هر دو از علمای طراز اول اواخر قرن 4 و اوایل قرن 5 هستند مستقیما از او حدیث شنیده و نقل کرده اند. طبق اسانید روایات أمالی شیخ طوسی ، شیخ مفید هنگام نقل از وی پس ذکر نامش «رحمه الله» می گفت که این می تواند حاکی از علاقه شیخ مفید به بزوفری باشد. پدر وی نیز از راویان حدیث بوده و مورد اعتماد و ثقه معرفی شده است و شیخ مفید از او نیز نقل کرده است. چون معاصر صدوق است پس به عصر غیبت صغری نزدیک است و قاعدتا از توقیعات شریفه یا با واسطه از یکی از نواب خاص نقل می کند.
بنابراین دعای ندبه از مواریث قدیمی شیعه به شمار می رود زیرا در آثار حدیثی و دعایی قرن چهارم (اندکی پس از پایان غیبت صغری) وجود داشته و از جهاتی وضعیتش بسیار بهتر از برخی دعاهای دیگر است و نمی‌توان گفت کسی آن را در قرن‌های اخیر یا در عصر صفوی جعل کرده است.

دعای ندبه را چه کسی إنشاء کرده است؟

 شاید کسانی بگویند که دعای ندبه از معصوم نرسیده و مأثور نیست اما در پاسخ باید گفت چنین احتمالی ضعیف است زیرا بزوفری در ... بقیه را در ادامه مطلب مطالعه فرمایید

آیا « بسته شدن راه حج » از علایم ظهور است و در روایات معتبر آمده؟

برای هر شیعه معتقدی اهمیت دارد که روایات معتبر درباره علایم ظهور قائم آل محمد (عج) را از روایات نامعتبر و علامات جعلی تمیز دهد تا فریب ادعاها و شایعات را نخورد و از متن غافل نشده ، به حواشی سرگرم نگردد.
یکی از موضوعاتی که در سال (1395هـ ش) در هنگام مانع تراشی آل سعود بر سر تشرف ایرانیان به حج مطرح شد این بود که روایتی در فضای مجازی نشر شد که «بسته شدن راه حج» را از «علامات نزدیکی ظهور مهدی آل محمد(ص)» قلمداد می کرد. در زمستان امسال (1398) نیز وقتی به خاطر شیوع ویروس کرونای جدید (کووید 19) برای مدتی طواف خانه خدا و برگزاری مراسم عُمره تعطیل شد مجددا همان تحلیل‌ها درباره قریب الوقوع بودن قیام قائم آل محمد (عج) در فضای مجازی مطرح شد.
آنچه در ادامه می آید بحثی مستند در همین مورد است که در قالب یک پرسش و پاسخ ارائه می شود:
پرسش:
آیا روایت زیر که «بسته شدن راه کعبه » را به عنوان یکی از علایم ظهور قائم آل محمد (عج) معرفی می کند معتبر است؟
قال الإمامُ المهديُّ عليه السلام وقد سألَه عليُّ بنُ مهزيارَ : يا سيّدي!  متى يكونُ هذا الأمرُ ؟ ـ"  إذا حِيلَ بينَكُم و بينَ سبيلِ الكعبةِ " منبع: تفسير نور الثقلين، الحويزي، ج5، ص461، روایت شماره 4
ترجمه:
امام مهدى علیه السلام در پاسخ به این پرسش على بن مهزیار اهوازی که "سرورم! این امر (ظهور) کى خواهد بود؟ "  فرمود :" هنگامی که راه کعبه بر شما بسته شود."
 
پاسخ:
به دلایل زیر نمی توان به این روایت اعتماد کرد :
 1 - جستجوی رایانه ای در کتب قدیم حدیث شیعه نشان می دهد این روایت تنها روایتی است که «بسته شدن راه کعبه» را از «علائم ظهور قائم (عج)» قلمداد می کند بنابراین به حد استفاضه(شهرت) یا تواتر نمی رسد و مصداق «خبر واحد» است. چنین روایتی تنها در صورتی اعتبار دارد که شواهد و قرائن دیگری بر صحت آن داشته باشیم. در ادامه خواهیم دید که شواهد ، اعتماد به این روایت را تضعیف می کنند.
2- در این روایت خاص، وقتی ابن مهزیار درباره زمان ظهور پرسید امام(ع) قبل از هر سخنی به «بسته شدن راه کعبه (بر اهوازی ها یا عموم شیعیان)» اشاره کردند یعنی «بسته شدن راه کعبه بارزترین یا اصلی ترین علامت متصل به ظهور است» زیرا اگر چنین نبود از میان علامات مختلف ، به این مورد به عنوان نخستین و مهمترین علامت اشاره نمی شد. با اینهمه موضوع  «بسته شدن راه کعبه» در روایات متعددی که علامتهای حتمی و بارز ظهور را بیان کرده‌اند و از شهرت بسزایی برخوردارند نیامده است.[1] بنابراین نوعی ناسازگاری میان این روایت و روایات متعدد و مشهوری که درباره علائم ظهور در اختیار داریم دیده می شود.  
3- این روایت در واقع بخشی کوتاه از یک روایت طولانی است که به ماجرای «تشرف ابن مهزیار به محضر امام زمان(عج)» می پردازد. این روایت طولانی با چهار متن و سند متفاوت و به چهار شکل مختلف در کتب قرن 4 و 5 شیعه نقل شده[2] که علاوه بر اشکال محتوایی ، دستکم سه مورد از آنها، فاقد سند معتبر هستند. تفاوت فاحش میان ویرایش های مختلف آن به علاوه‌ی نقاط ضعف سندی ، متنی و محتوایی آنها ، مانع از اعتماد به آنها می شود. حداکثر شاید بتوان صرفا به مطالب مشترک میان این چهار ویرایش به شرطی که با شواهد دیگر تعارضی نداشته باشند اعتماد کرد.عبارتی که به «بسته شدن راه کعبه در آستانه ظهور» تصریح دارد تنها در دو ویرایش از این روایت که هر دو فاقد سند معتبر هستند نقل شده[3] و در ویرایشهای دیگر یافت نمی شود. ... بقیه را در ادامه مطلب مطالعه فرمایید.

http://arabi-maleki.blogfa.com/post/527

برای هر شیعه معتقدی اهمیت دارد که روایات معتبر درباره علایم ظهور قائم آل محمد (عج) را از روایات نامعتبر و علامات جعلی تمیز دهد تا فریب ادعاها و شایعات را نخورد و از متن غافل نشده ، به حواشی سرگرم نگردد.

یکی از موضوعاتی که امسال (1395هـ ش) در هنگام مانع تراشی آل سعود بر سر تشرف ایرانیان به حج مطرح شد این بود که روایتی در فضای مجازی نشر شد که «بسته شدن راه حج» را از «علامات نزدیکی ظهور مهدی آل محمد(ص)» قلمداد می کرد. آنچه در ادامه می آید بحثی در همین مورد است که در قالب یک پرسش و پاسخ ارائه می شود:

پرسش:

آیا روایت زیر که «بسته شدن راه کعبه » را به عنوان یکی از علایم ظهور قائم آل محمد (عج) معرفی می کند معتبر است؟

قال الإمامُ المهديُّ عليه السلام وقد سألَه عليُّ بنُ مهزيارَ : يا سيّدي!  متى يكونُ هذا الأمرُ ؟ ـ"  إذا حِيلَ بينَكُم و بينَ سبيلِ الكعبةِ " منبع: تفسير نور الثقلين، الحويزي، ج5، ص461، روایت شماره 4

ترجمه:
امام مهدى علیه السلام در پاسخ به این پرسش على بن مهزیار که: "سرورم! این امر (ظهور) کى خواهد بود؟ " ـ
فرمود :" هنگامی که راه کعبه بر شما بسته شود."

پاسخ:

به دلایل زیر نمی توان به این روایت اعتماد کرد :

 1 - جستجوی رایانه ای در کتب قدیم حدیث شیعه نشان می دهد ... بقیه را در ادامه مطلب مطالعه فرمایید.

آداب خودساخته شیعیان ؛ از «یا علی مدد» تا «عزاداری خیابانی فاطمیه»

قرآن کریم به ما می آموزد که همواره بهترین شیوه را برای بیان مقصود خود به کار ببریم: « به بندگانم بگو: سخنى بگويند كه بهترين باشد! چرا كه شيطان (به وسيله سخنان نسنجیده)، ميان آنها فتنه و فساد مى‏كند ... »(اسراء: 53)

گرچه اظهار عشق به اهل بیت پیامبر(ص) و برگزاری مجالس بزرگداشت آنان از بافضیلت ترین اعمال به شمار می روند اما در این مورد نیز باید بهترین شیوه ها برگزیده شود. به طور کلی همه آدابی که به عنوان بخشی از نمادهای هویت اسلامی ابداع و ترویج می شوند باید از مهندسی هوشمندانه‌ و مناسبی برخوردار باشند زیرا مهندسیِ نامناسبِ آنها چه بسا آثار منفی بر جای بگذارد.  

آداب ابتکاری که فعالان مذهبی برای جامعه شیعی می‌سازند در موارد بسیاری ... بقیه را در ادامه مطلب مطالعه فرمایید.